EBV nedir?

Epstein-Barr virüsü (EBV) bir dna virüsüdür.EBV enfeksiyonunun neden olduğu klinik tablolar enfeksiyon hastalıklarından çeşitli kanser türlerine kadar kadar değişmektedir.EBV enfeksiyonları enfeksiyöz mononükleoz gibi kendini sınırlayan benign bir hastalıktan Burkitt ve Hodgkin lenfoma veya nasofarenks kanseri gibi malign tablolara yol açabilmektedir. EBV virüsü kanserle birlikte seyredebilen bir tümör virüsüdür. EBV yol açtığı ilk enfeksiyondan sonra vücutta yaşam boyu latent yani nüks etme potansiyeli olan bir virüs olarak kalmaktadır.

EBV virusunun yol açabildiği başlıca ciddi hastalıklar nelerdir?

• Nasofarenks Kanseri
• Burkitt Lenfoma
• Hodgkin Hastalığı
• Lenfoproliferatif Hastalıklar
• Leomyosarkom (Bağışıklık sistemi baskılanmış hastalarda) olarak tanımlanabilir.

Nasofarenks kanseri

Hastalarda servikal lenfodenopatii östaki kanalda tıkanıklık, burun tıkanıklığı ve burun kanaması görülmektedir. Tanıda kullanılan tahlil yöntemleri, bilgisayarlı tomografi ve MR dır. Ayrıca tanıda biyopsi de gereklidir.

Burkit lenfoma

Sıklıkla çenede yer almakta, Çocukluk dönemi kanseri olup ortalama başlama yaşı 5 dir.

Hodgkin

Hodgkin hastalığı gelişmekte olan ülkelerde çocukluk döneminde zirve yapmaktadır.

Tanı

Epstein Barr Virusu Tanısında en sık ELİSA testleri kullanılmaktadır.EBV Ig M ve EBV Ig G elisa testleri EBV virusu enfeksiyonu varlığı ve enfeksiyonon geçirilme süreci konusunda bilgi vermektedir.

Virüs farinks epitel hücrelerini ve B lenfositleri enfekte eder. EBV spesifik reseptör olan CD21’i taşıyan B lenfosit,nazofarenks epiteli, etkilemektedir. enfeksiyon sırasında virüs yüzeyindeki zar glikoproteinler (gp350/gp220)ile faringeal epitel hücrelerine ve B lenfositlerde bulunan CD3d kompleman reseptörlerine (CR2,CD21) tutunarak hücre içine girer ve viral DNA sentezi başlar.
Enkübasyon dönemi boyunca prodüktif (litik) halde süren enfeksiyon lenforetiküler sisteme yayılır. Enfekte B hücresinde yapılan EBV ile ilişkili antijenler T lenfositlerde cevap oluşmasına yol açar. T hücre yanıtının oluşmadığı bazı immun yetmezliklerde B hücre proliferasyonu sürebilir ve lenfoma ile sonuçlanabilir.

T hücre yanıtının oluşması ile birlikte klinik iyileşme olur fakat konak virüstan tamamen arındırılamaz. Daha sonra enfeksiyon nonprodüktif (latent) veya prodüktif (litik) formda sürebilir.

EBV - Latent enfeksiyon

Virüsün hücreye girişi ile konak hücre nükleusunda Ebstein-Barr nükleer antijenleri (EBNA-1 ve 2) saptanır. EBNA-1 ve EBNA-2’nin oluşturduğu bir dizi uyarı sonucu başta latent membran proteinleri (LMP-1 ve 2) olmak üzere çeşitli proteinler sentezlenir. Bu proteinlerin kompleks ilişkileri sonucunda hücre DNA’sına inkorpore halde pek çok EBV-gen kopyası içeren hücreler oluşur.

EBV - Litik enfeksiyon

Latent virüs bazı kimyasal maddelerle ve antikorlarla reaktive olabilir. Böyle bir uyarı sonucu virüste bir replikasyon başlar. Bu sırada hücre yüzeyinde erken (early) antijen (EA) ve viral kapsid antijen (VCA) saptanırken enfeksiyonda litik form kazanır. Sonuçta konak hücre yıkımı ile birlikte serbest virüsler ortaya çıkar.